Congo is een rijk land, bekend om zijn overvloedige natuurlijke schoonheid, zijn snelstromende rivier, zijn energieke bevolking en zijn rijke koolwaterstoffen. Tegelijkertijd wordt het land gekenmerkt door een cultuur die een vakkundige mix is ​​van Frans, Lingala, Kikongo en Tshiluba. Het land, vaak ‘het land van Brazza la Verte’ of ‘het land van SAPE’ genoemd door natuurliefhebbers en modefanaten, is rijk aan expressie en maakt veelvuldig gebruik van beeldspraak in het dagelijks gesprek.

Wandelend door de straten van “Mfoa” of “Mfua” – een andere bijnaam voor Brazzaville – ontdek je op elke hoek nieuwe manieren om taal te gebruiken. Mensen spreken snel en levendig, met uitdrukkingen die alle kanten opgaan, letterlijk alle kanten op.

De Congolese beschaving bestaat al bijna 600.000 jaar, met inheemse volkeren die zich vestigden aan de oevers van het Congomeer. Talen zijn gekomen en gegaan (Swahili, Arabisch, Portugees, Frans, Lingala, enz.), maar de verbeelding lijkt de kenmerken van deze tijd te hebben aangenomen; dat blijkt in ieder geval uit de levendigheid van de uitdrukkingen die de inwoners van de regio tegenwoordig gebruiken.

Korte, krachtige uitdrukkingen die zonder enige omhaal worden gebruikt. In dit artikel nemen we samen met jullie de meest gangbare uitdrukkingen in Congo-Brazzaville onder de loep. Daar gaan we dan.

Iemand opeten:

Een zeer sportieve uitdrukking, “iemand opeten” betekent letterlijk je tegenstanders verslaan. De uitdrukking wordt veel gebruikt in gemengde gezelschappen in Congo, vooral in Brazzaville. Je hoort het misschien wel eens tijdens bordspellen of in een informeel gesprek tussen vrienden.

Het licht uitdoen:

Een uitdrukking die vaak van vrouwen komt, deze zin wordt vaak gebruikt om verschillende dingen over te brengen. Het betekent zowel niet overhaast te werk gaan, voorwerpen slechts één keer gebruiken en ze vervolgens bij de gebruikte spullen opbergen, als het licht uitdoen.

Geraakt met vorm:

Congo-Brazzaville is het geboorteland van de SAPE, een kunstbeweging met internationale uitstraling. De Société des Ambianceurs et des Personnes Élégantes werd in 1920 opgericht; de SAPE-beweging, de SAPOLOGIE, werd eerst populair in Congo en verspreidde zich al snel over de hele wereld. Het is in deze omgeving, waar esthetiek, stijl en authenticiteit centraal staan, dat de uitdrukking “frapper les formes” zijn oorsprong vindt. Wanneer we de uitdrukking “frapper les formes” horen, bedoelen we dat de persoon tegenover ons zeer goed gekleed is, dat de maat van zijn of haar kleding goed is afgestemd op zijn of haar lichaamsbouw.

De sapologie in Congo is meer dan alleen een gedachtegang, het is ronduit een onderdeel van de cultuur van beide landen. Jongeren (ongeveer 6 tot 8 jaar) maken deel uit van de beweging, jongeren die hun opleiding volgen, en ook werkende mensen: iedereen heeft zijn plaats in de beweging.

Waar gaat dat in vredesnaam over?

Deze uitdrukking wordt gebruikt om een ​​farce of een overdreven houding te bekritiseren. Uitsluitend ironisch bedoeld, horen we deze uitdrukking vaak in gesprekken tussen vrienden of informele conversaties met collega’s.

Artikel 15:

Artikel 15 verwijst naar de Congolese vindingrijkheid. „Zie artikel 15“ vindt zijn oorsprong in politieke toespraken waarin provisorische oplossingen werden voorgesteld door te verwijzen naar een denkbeeldig wetsartikel. De uitdrukking vond al snel zijn weg naar tv- en radioprogramma’s om de informele regel van vindingrijkheid aan te duiden. Waarom 15? 3 x 5 is 15, en het getal is zeker een goed compromis om de verwarring uit te drukken van politici die hun toevlucht nemen tot de techniek van het denkbeeldige wetsartikel.

Kom met ballen:

In positieve zin betekent ‘ballen hebben’ letterlijk creatief zijn, fantasierijk zijn. Dus we raden je aan om de ronde vorm te omarmen en van ballen te houden.

Een advocaat regelen:

In Afrika hebben we een unieke relatie met geld: we zijn zowel gul als gierig en geven het uit naar gelang onze behoeften, verlangens en impulsen. Geld speelt een centrale rol in het dagelijks leven; hoewel het voornamelijk wordt gebruikt om goederen te kopen, dient het ook als middel om diverse informele transacties te faciliteren. Geld staat centraal in veel administratieve procedures. Het vervult talloze functies in het sociale leven, en hier verwijst de uitdrukking ‘een advocaat regelen’ naar. Deze uitdrukking betekent geld geven in ruil voor een dienst. Bijna een stijlfiguur die geld vervangt door een van zijn functies, is deze uitdrukking erg populair in de steden van Congo en wordt zowel in het noorden als in het zuiden van het land gehoord.

Mijn geld pakken:

Dit is ongetwijfeld een van de meest treffende uitdrukkingen in Congo, die voor zich spreekt. Niets te ingewikkelds; het betekent simpelweg de kost verdienen. Het kan verwijzen naar een fulltime baan, een parttime baan of zelfs een tijdelijke functie. De uitdrukking is informeel van toon en wordt vaker gebruikt door jongeren dan door oudere generaties.

Beleefdheidszinnen in Lingala:

Mbote:

Dit betekent ‘goedemorgen’ of ‘goedeavond’ in Lingala. De zin wordt gebruikt tussen mensen die elkaar goed kennen en een goede relatie hebben.

Sango nini:

In Lingala betekent dit ‘Hoe gaat het met je?’

Ngai malamu, bongo yo:

Dit betekent “Met mij gaat het goed, en met jou?”

Mantondo mingi:

“Hartelijk dank.” Een essentiële beleefdheidsvorm. “Mantondo mingi” wordt gebruikt na een vriendelijk gebaar of een blijk van attentie.

Kende malamu:

Letterlijk vertaald betekent “Kende malamu” “ga in vrede” of “zorg goed voor jezelf”. Het is de uitdrukking die in het Lingala wordt gebruikt om afscheid te nemen. Deze beleefdheidsvorm heeft vaak de voorkeur boven “tikala malamu” of “Tokomonana”, wat respectievelijk “blijf gezond” en “tot ziens” betekent.

Idiomatische uitdrukkingen in het Lingala:

Yebela:

Een uitdrukking die ‘let op’ of ‘wees je bewust’ betekent. Yebela wordt gebruikt om iemand te waarschuwen of een waarheid te benadrukken. De uitdrukking wordt in alledaagse Lingala-gesprekken gebruikt.

Bato ya mokili:

‘Mensen van de wereld.’ Vaak gebruikt om te zeggen: ‘Wat kun je verwachten, zo zijn mensen nu eenmaal…’ als het over roddels gaat. De uitdrukking wordt gebruikt om de diversiteit aan meningen te benadrukken en suggereert dat je er geen aandacht aan moet besteden.

Banda kala:

“Al heel lang.”

Motema mabe:

Deze uitdrukking wordt gebruikt om mensen te waarschuwen voor jaloezie of kwade bedoelingen. Het betekent een slecht hart hebben, gemeen zijn of afgunstig zijn.