Madagaskar staat bekend om zijn fauna en flora. Op het eiland komt een grote verscheidenheid aan dieren voor, die van het noorden tot het zuiden van het grote eiland leven. Deze dieren leven samen met de bewoners en ontwikkelen zich naargelang de klimaatveranderingen, het behoud van hun leefomgeving, maar ook de bescherming van hun groepen. Onder hen bevinden zich de reptielen. Van alle diergroepen zijn zij vaak de meest onbekende en het minst gewaardeerde. In dit artikel gaan we samen met u in op de beroemde reptielen die Madagaskar bevolken. Deze “koudbloedige” diergroep wordt op het grote eiland niet gewaardeerd. Toch leven ze zonder noemenswaardige problemen samen met andere diersoorten. Slangen, krokodillen, hagedissen, draken, kameleons en zelfs schildpadden: er zijn er veel op Madagaskar die leven met bloed dat zo koud is als water dat net uit de koelkast komt.

Hagedissen

Dit is het meest voorkomende reptiel op het eiland. Er zijn veel verschillende soorten en maten. Het is een reptiel dat zich zonder aarzelen naar dorpen en steden begeeft om voedsel te zoeken. Ze voeden zich met insecten, rot fruit, bladeren en etensresten. Tijdens zijn leven kan het voorkomen dat de hagedis zijn staart verliest, maar deze groeit binnen enkele weken weer aan. Deze fysiologische eigenschap is te danken aan zijn lichaam, dat zich kan regenereren.

De hagedis is een reptiel dat meestal in groepen leeft, waarbij er een hiërarchie bestaat tussen de verschillende individuen van dezelfde soort. Het is een reptiel waar de inwoners van Madagaskar niet erg bang voor zijn; ze leven met elkaar samen zonder al te veel vijandigheid te veroorzaken. Hun aanwezigheid staat echter symbool voor verval en is vaak een teken dat er werkzaamheden of schoonmaak nodig zijn. In de Malagassische verbeelding staat de hagedis symbool voor snelheid en behendigheid. In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, wordt deze soort op het eiland niet of nauwelijks gegeten. Zowel kleine als grote hagedissoorten worden gewaardeerd en met zorg behandeld.

Slangen

De slang, een reptiel dat in talrijke soorten voorkomt, is ongetwijfeld het op één na meest voorkomende reptiel op Madagaskar. Men komt ze vaker tegen in kleine steden en op het platteland, maar zeer zelden in de grote steden. Ze voeden zich voornamelijk met knaagdieren en soms met kleine zoogdieren. Kenmerkend voor slangen is de vervelling die ze allemaal ondergaan om te groeien en dikker te worden. Het is een solitair dier dat alleen in de buurt van een andere slang te vinden is om zich voort te planten. Zodra de gameten bevrucht zijn, blijft hij ver weg van andere individuen van zijn soort. Het is een dier dat op het grote eiland nogal gevreesd wordt, omdat het in verband wordt gebracht met de erfzonde uit het boek Genesis. Als de bewoners er een tegenkomen, keren ze meestal om, slaan ze een kreet van angst of maken ze een kruisteken. De slang kan op het grote eiland behoorlijk groot worden; sommige soorten kunnen iets minder dan 2 meter lang worden.

Krokodillen

De krokodil, een dier dat bij menig mens angst oproept, is een reptiel dat in het wild voorkomt op het eiland Madagaskar. Hij is zowel in de rivieren als in de zeeën van Madagaskar te vinden. Het is een dier dat bekendstaat als een vleeseter en een angstaanjagend roofdier. Het is een reptiel dat doorgaans in groepen leeft, dicht bij zijn soortgenoten. Het dier staat evenzeer bekend om zijn natuurlijke vermogen om zijn prooien te doden als om zijn leer, dat zich kenmerkt door een unieke soepelheid, glans en stevigheid. Het is een exotisch leer dat zich uitstekend leent voor bewerking en dat opvallende patronen oplevert: de rug van de krokodil is bedekt met bobbels en heeft een sterk geschubd uiterlijk, een kenmerk dat terug te vinden is in lederwaren van krokodillenleer. De krokodil in Madagaskar kan meer dan 3 m lang worden. In de hoofdstad is er een dierentuin die speciaal aan krokodillen is gewijd. In zijn natuurlijke leefomgeving wordt het dier als heilig beschouwd.

Overigens wordt het vlees van de krokodil door de mensen op het eiland gegeten.

De draak van Madagaskar: Oplure cuvier

Het gaat om een reuzeleguaan die minder dan 40 cm groot wordt. Hij komt vooral voor in de droge bossen in het noordwesten van het eiland Madagaskar. Het is een reptiel dat zich snel voortbeweegt en zelden in contact komt met mensen. Daarom is hij onder toeristen vrijwel onbekend. Het dier bestaat echter wel degelijk: net als andere leguanen heeft hij een lange staart en een rugkam. Deze leguanensoort heeft geen keelhuid. Hij voedt zich met insecten en rot fruit. Hij is vernoemd naar de Parijse anatoom Jean Léopold Nicolas Frédéric Cuvier, beter bekend onder de pseudoniem George Cuvier.

Net als andere leguanen leeft hij graag tussen de rotsen; deze plekken helpen het dier zijn temperatuur te reguleren. Deze leguaansoort komt ook voor op de Comoren.

Kameleons

Er komen op Madagaskar talrijke soorten kameleons voor. Er zijn op het eiland ongeveer 150 soorten dag- en nachtkameleons geregistreerd. Het spreekt voor zich dat dit een zeer algemeen voorkomend reptiel op het eiland is. De soort is zeer bekend bij de bewoners; zowel jong als oud is tijdens hun verblijf op het eiland wel eens in aanraking gekomen met deze soort. Op het platteland is het niet ongewoon om jonge kinderen met het reptiel te zien spelen. Hoewel de soort niet direct wordt gevreesd, blijft men er toch op zijn hoede voor vanwege de slechte voortekenen die eraan verbonden zijn. Het dier zou namelijk symbool staan voor verraad, hypocrisie, onreinheid en de dood, en wordt daarom vaak uit de buurt van woongebieden gehouden.

Afgezien van zijn nonchalante rondlopen heeft de kameleon in Madagaskar geen bijzondere verdiensten. Hij wordt uiteraard zelden als huisdier gehouden en er is geen specifieke kweek van. Het dier wordt ook zelden verkocht vanwege zijn overvloed.

De schildpadden

De schildpad, het laatste reptiel op de lijst, is een diersoort die in het wild voorkomt op Madagaskar. Er zijn ongeveer 16 soorten schildpadden op Madagaskar, waaronder 5 soorten zeeschildpadden. Het is een solitair dier met zeer weinig sociale codes. Men ziet ze alleen in groepen in particuliere kwekerijen of in parken. Het dier is erg geliefd bij Madagaskische gezinnen. In veel regio’s van Madagaskar wordt hij als huisdier beschouwd wanneer hij in gevangenschap wordt gehouden. De plaats Tuléar in het zuiden van het eiland is het gebied waar veel schildpadden in het wild voorkomen.

Het is een dier met een sterke symbolische betekenis; men associeert het met wijsheid en weloverwogen keuzes vanwege zijn trage gang.