Spanje is een land waarvan de cultuur diep verankerd is in het wereldwijde erfgoed, of het nu gaat om de auto-industrie, de energiesector, het bankwezen, de technische expertise of om immateriële aspecten zoals de taal, de levensstijl en de culinaire tradities. Het land verspreidt zijn producten, waarden, gewoonten en ideeën op een uitbundige manier. De Spaanse invloeden op de wereld zijn talrijk, en veel sectoren wereldwijd gebruiken de Spaanse vlag als referentiepunt. Inditex, Banco Santander, Telefónica, Repsol en BBVA zijn hiervan de meest opvallende voorbeelden. Het Afrikaanse continent en zeker Madagaskar ontsnappen niet aan deze Spaanse invloed op hun grondgebied: flamencoweek, incidentele militaire operaties, talrijke evenementen weerspiegelen deze Spaanse invloed.

Het is geen toeval dat het Iberische land zo trots is op de verspreiding van zijn cultuur op het grote eiland. In dit artikel blikken we samen met u terug op deze elementen van de Spaanse soft power die het belang van Spanje in de Malagassische wereld onderstrepen. Van culturele evenementen en overheidsmaatregelen tot burgerinitiatieven: we vertellen u er alles over.

De Flamenco-week

Flamenco is een traditionele dans- en muziekstijl uit Spanje. De term flamenco betekent letterlijk ‘flamingo’ in het Spaans, een regio in Noord-Europa die zich uitstrekt over Hauts-de-France, Wallonië en West-Nederland. De verbanden tussen dit kunstgenre en de regio aan de Noordzee blijven echter mysterieus. Het lijkt erop dat dit teruggaat tot de Tachtigjarige Oorlog (van 1568 tot 1648) tussen Spanje en de Nederlanden, de term verwees toen naar de Spaanse soldaten die van het front terugkeerden naar hun geboortestreek in Andalusië met dansen en gebruiken die de flamenco, die 300 jaar later in de 18e eeuw ontstond, in hun herinneringen zouden kunnen hebben beïnvloed.

Historisch gezien verwijst flamenco naar een eenvoudige zang, begeleid door handgeklap, gevolgd door een danser om de vocale uitvoering te verlevendigen. De stijl heeft zich sinds zijn ontstaan binnen de zigeunergemeenschap van Andalusië sterk ontwikkeld; de dansen zijn gediversifieerd in artistieke bewegingen van de toreo de salón, in choreografieën van buikdansen, in zeer verfijnde figuren met vingers en polsen, zogenaamde floreos, of zelfs in bewegingen afkomstig uit Indiase en Arabische dansen. Het handgeklap werd aangevuld met castagnetten en hielklappen, en de gitaar, het historische instrument van de stijl, werd versterkt met percussie-instrumenten.

In Madagaskar wordt deze stijl erkend en gevierd; sinds 2018 wordt in de hoofdstad Antananarivo de flamencoweek gehouden. Een evenement waarbij Spaanse en Malagassische artiesten deze stijl in de hele hoofdstad vieren. Er zijn dansers, gitaristen, drummers en traditionele artiesten aanwezig, die optreden in theaters, universiteiten, privéscholen en cafés in de hoofdstad.

De flamencoweek is een moment waarop dans, zang en Andalusische muziek in de schijnwerpers staan.

De stier, de zeboe, een dier, een symbool.

Of het nu toeval is of het gevolg van de omstandigheden, de stier is een dier dat zowel in Spanje als in Madagaskar gewaardeerd wordt. Het belang van het dier is niet hetzelfde in beide landen, maar de emoties die ermee gepaard gaan, komen overeen.

In Spanje symboliseert hij mannelijkheid, ‘ras’, het anders-zijn, kracht, moed en culturele identiteit. Vooral in Andalusië is de verering van de stier het sterkst.

Spanje wordt ook wel de „Piel de Toro“ genoemd, wat letterlijk „het land van de stierenhuid“ betekent. Het dier staat inderdaad centraal in de volkstradities, zowel in het zuiden als in het noorden: corrida, encierro (stierenrennen), corrida de rejón (stierengevecht te paard), tienta of tentadero (proef waarbij de moed van jonge stieren in de arena wordt getest), … Het dier heeft een sterke symbolische betekenis en is een onuitputtelijke inspiratiebron voor Spaanse kunstenaars. Het werd al in 1825 door Goya afgebeeld, maar ook meerdere malen door Picasso tot 1961. Het lijkt erop dat het dier een mooie toekomst tegemoet gaat.

In Madagaskar is de stier eveneens een sterk symbool; hij staat voor liefde voor het land, verbondenheid met tradities, rijkdom en het leven. Hoewel het dier niet zozeer met mannelijkheid wordt geassocieerd als in Spanje, blijft het niettemin een sterk mannelijk symbool. De zeboe, het lokale runderras, wordt namelijk door meer dan de helft van de Malagassische bevolking gebruikt om dagelijks hun land te bewerken. Het dier wordt ook gebruikt om de ploeg te trekken en melk te produceren voor elke boerderij. Net als in Spanje is het dier het onderwerp van stierengevechten, met name in de zuidwestelijke, westelijke en zuidoostelijke regio’s, waar deze praktijk het meest gangbaar is. Hierbij gaan jonge mannen om beurten op een woeste stier rijden om hem te temmen. Het spel dient als krachtmeting en als bewijs van moed voor de jonge jongen. Ook zebuvlees is erg geliefd bij de Malagassiërs en vormt een andere belangrijke reden waarom dit dier zo geliefd is.

Maritieme opleidingsoperatie

In augustus 2025 doet het Spaanse fregat Navara, het vlaggenschip van de Europese vloot Atlanta, Diego Suarez aan met als doel het opleiden van Malagassische zeelieden in de strijd tegen piraterij en allerlei soorten illegale handel. De missie duurde 5 dagen en werd op uitzonderlijke wijze georganiseerd. Het schip voer onder Europese vlag.

Het schip vaart gewoonlijk in de wateren van de Golf van Aden, de Indische Oceaan en de Rode Zee. Van 20 tot 25 maart 2025 zijn het schip en de bemanning, bestaande uit 200 tot 100 personen, aan land gegaan in Diego Suarez om de cadetten van de Malagassische marine op te leiden. Dit was een eenmalige en exclusieve missie; er bestaan talrijke Europese initiatieven van dit type.

Het was schout-bij-nacht Vázquez Sanz, commandant van de Atlanta, die de leiding had tijdens de operatie in Madagaskar. Hij stond in contact met kapitein Andry Guy Ohm Rafehizato.

Samenwerking tussen Madagaskar en Spanje voor de ontwikkeling van het toerisme

De toeristische sector is een sector waarin Spanje en Madagaskar een gemeenschappelijk doel nastreven: Madagaskar neemt actief deel aan de verschillende toeristische initiatieven die Spanje in de toeristische sector organiseert. Madagaskar is bijvoorbeeld een vaste deelnemer aan de FITUR-beurs (Feria Internacional de Turismo), die elk jaar in Madrid wordt gehouden.

Spaanse staatsburgers hoeven geen visum aan te vragen voordat ze naar Madagaskar reizen. Ze kunnen gebruikmaken van het elektronische visum (e-visum), of ze kunnen een verblijfsvergunning aanvragen die direct ter plaatse wordt afgegeven. Er wordt gezamenlijke promotie gevoerd door beide landen, waarbij de natuurlijke en culturele troeven van elk land worden benadrukt om het toerisme in beide landen te versterken. In Madagaskar wordt de Spaanse markt aangemerkt als een van de 15 prioritaire bronmarkten.

Toerisme is voor beide landen een belangrijke economische sector:

– Spanje is de op één na grootste toeristische bestemming ter wereld (94 miljoen bezoekers per jaar) en de toeristische sector vertegenwoordigt 13% van de economie van het land.

– Madagaskar, dat jaarlijks een bescheidener aantal toeristen ontvangt (350.000 bezoekers per jaar), haalt nog steeds een aanzienlijk deel van zijn bbp uit toerisme, namelijk ongeveer 15%.

Een verleden als “kruispunt”

Madagaskar en Spanje beschikken over een lange kustlijn: die bedraagt iets minder dan 5000 km voor Spanje (4872 km) en iets minder dan 6000 km (5800 km) voor Madagaskar. De oceanen en de zee zijn belangrijke elementen in zowel de Spaanse als de Malagassische cultuur. De Atlantische Oceaan en de Indische Oceaan zijn altijd een bron van scheepvaart geweest voor beide landen.

Zowel in Spanje als in Madagaskar neemt de zee een belangrijke plaats in in de gedachten van de mensen: Spanje is een van de eerste landen die missionarissen en ontdekkingsreizigers de wereld rond stuurde om nieuwe landen te ontdekken, en Madagaskar staat bekend om zijn vissers en de uitgebreide zeevaart van zijn inwoners naar de omliggende eilanden.

Spanje was de facto een historische kruispunt en handelsplaats voor zeelieden en reizigers van allerlei aard die Amerika, Afrika, India of, in zeldzame gevallen, Europese landen wilden bereiken.

Madagaskar, met zijn status als vijfde eiland ter wereld, was van oudsher een historisch kruispunt van handel, piraterij en allerlei soorten smokkel.

Vanwege deze sterke aantrekkingskracht van de zee vertonen beide landen grote overeenkomsten wat betreft hun ligging ten opzichte van de oceanen. Ze staan allebei open en hartelijk tegenover bezoekers van hun grondgebied.

Geografie: tussen bergen en stranden

Een gemeenschappelijk kenmerk van Spanje en Madagaskar is het reliëf: beide landen worden gekenmerkt door talrijke bergen en heuvels. Het landschap lijkt zo op elkaar dat men zich er gemakkelijk in zou kunnen vergissen. De bekendste bergketens van het Iberisch schiereiland zijn de Sierra Nevada, de Pyreneeën en de Cantabrische bergketen. In Madagaskar zijn de beroemde bergketens het Tsaratanana-massief, het Andringitra-massief en het Ankaratra-massief. Opvallend is dat de Spaanse bergketens hoger zijn, waardoor ze aantrekkelijker zijn voor wandelingen en allerlei bergsporten.

De passie voor zeevruchten

Zowel in Madagaskar als in Spanje eet men graag zeevruchten. Er worden in Spanje veel verschillende vissoorten gegeten, en ook in Madagaskar worden talrijke vissoorten bereid.

Een (zeer) endemische biodiversiteit

Spanje is qua biodiversiteit het rijkste land van Europa: men vindt er de Iberische wolf, de lynx, de Cantabrische bruine beer, de keizerarend, de lammergier en tal van andere soorten… De biodiversiteit in Spanje is een troef van het land en bepaalt zijn reputatie.

Madagaskar doet op dit punt niet onder, want 90% van de soorten die op het eiland voorkomen, zijn endemisch. Het gaat om lemuren en plantensoorten zoals de baobab of bepaalde soorten orchideeën; het eiland is rijk aan zeldzame dieren en planten en dat is zijn kracht.

Een gemeenschappelijk punt tussen beide landen met betrekking tot deze rijkdom aan dieren en planten zijn de beschermingsmaatregelen; beide landen strijden voor de bescherming van kwetsbare ecosystemen tegen de uitdagingen van de klimaatverandering.

De cultus van de „fiesta“ en gezelligheid

Een laatste punt dat Spanje en Madagaskar gemeen hebben, is de cultus van ontspannende momenten met vrienden of landgenoten. Zowel in Spanje als in Madagaskar houdt men van feesten. Spanje geniet weliswaar van de meest uitbundige nachten, met internationale dekking van zijn evenementen: dj’s uit alle hoeken van de wereld en feestgangers uit alle hoeken van Europa (soms zelfs van de wereld).

Madagaskar heeft zijn troeven: elk jaar organiseert het eiland het Donia-festival, dat bezoekers van over het hele eiland en uit de regio verwelkomt. De ontvangst is hartelijk en er vinden buiten majestueuze momenten van gezelligheid plaats.